«

»

Haz 23

KONUŞMA BOZUKLUĞU(ARTİKÜLASYON) VE EĞİTİMİ

                Konuşma seslerini çıkarma işlemine söyleyiş(artikülasyon) denir. Dinleyici konuşma seslerini atlanmış, yer değiştirmiş, eklemeler ve çarpıtmalar yapılmış gibi algılıyorsa söyleyiş bozukluğu var demektir.

KONUŞMA BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLAR NASIL TANINIR:

 

            Çocuk  ana dilinin bağımsız veya bileşik sesleri doğru ve anlaşılır şekilde çıkaramıyorsa ve çıkardığı sesler aynı yaş grubundaki çocukların  çıkarması gereken seslerden farklılık gösteriyorsa o çocukta konuşma  bozukluğu var demektir. Eğer konuşma bozukluğu çocuğun konuşmasını anlaşılmaz hale sokuyorsa ve etrafın dikkatini konuşma yoğun olarak çekiyorsa bozukluk oldukça yoğun demektir.

 KONUŞMA BOZUKLUĞUNUN NEDENLERİ: 

            Yapısal, görevsel ve psikolojik olmak üzere üç nedeni vardır:

 

  1. Yapısal Nedenler: Ağız içi, dudak, dil gibi konuşma organların bozukluğuna bağlı nedenlerdir.

 

    • Dil kaslarının normal işleyişten yoksun oluşu,
    • Dil bağı denilen dil bağlantısının dil ucuna bağlanması
    • Dudakların yarıklığı ve olağan dışı gergin oluşu
    • Damağın çok yüksek veya düz oluşu,
    • Damak yarıklığı ve burunda et oluşu
    • Çene kas ve sinirlerinin bozukluğu
    • İşitme kaybı
    •  Zihinsel gerilik

 

      2.   Görevsel Nedenler: Konuşma organları tam ve sağlıklı olduğu halde, konuşmada üstlendiği görevi tam ve sağlıklı olarak yerine getiremediği durumlardır.

 

      3.   Psikolojik Nedenler: Çocuğun zihin düzeyi konuşmayı zamanında ve doğru kazanabilmesini etkiler. Çocuğun duygusal bir çatışma içinde olması konuşmasını etkiler.

 

  • Çocuğun kendi duygusal problemi yanında özellikle anne-babanın uyum sorunlarının bulunması da çocuğun konuşmasını etkilemektedir.
  • Çocukların bazıları aşırı derecede duyarlı çekingen ve utangaçtır.
  • Bazı çocuklarda ses belleği ve ses ayırım gücü yönünden zayıflık gösterir.
  • Bazı çocuklarda konuşmanın kazanılması için gereken algıya sahip değillerdir.

  KONUŞMA BOZUKLUKLARININ DÜZELTİLMESİNDE YAPILACAK ÇALIŞMALAR:

 

            Konuşma bozukluklarının düzeltilmesinde çalışmalar beş kısımda toplanır:

 

  • Nedenlerin ortadan kaldırılması.
  • Çocuğun probleminin farkına vardırılması.
  • Özürlü sesin düzeltilmesi
  • Yeni sesin konuşmada kullanılır hale getirilmesi.A

 

Konuşma bozukluğu terapisinde ilk aşama; çene, dudak, dil kasları gereği gibi işlemiyorsa bu kasları çalıştırmak için;

 

  • Üfleme çalışması: Kibrit, mum söndürme, kağıt üfleme pervane döndürme
  • Sakız çiğneme çalışması:
  • Dudak Yalama Çalışması: Dudaklara reçel, bal gibi tatlılar sürülerek yalama çalışmaları ile dil, dudak ağız kaslarının gelişmesinin sağlanması
  • Islık Çalma Çalışması:
  • Dil Yuvarlama Çalışması:
  • Dişleri Birbirine Vurma Çalışması:
  • Dudakların enlemesine, uzunlamasına açılıp kapanma çalışması.

 

İkinci Çalışma ise; çocuğun probleminin farkına vardırmak. Çocuğun bozuk çıkardığı sesler çocuk ve eğitimcisi tarafından beraberce listelenir böylece çocuk hangi sesleri çıkaramadığını bilir ve bu seslere çalışma yapacağının farkına varır.

 

  • 1. AŞAMA: Çocuk yanlış çıkardığı sesin doğrusunu çok dinlemeli, duymalı sesin doğrusu işitme merkezinde yer etmeli.
  • 2. AŞAMA: Sesin çalışması: Ele alınan yeni ses uyarı, taklit, fonetik değiştirme ve doğru sesli sözcükleri kullanarak öğretilebilir.
  • 3. AŞAMA: Ayna karşısında doğru sesi çıkarma çalışması
  • 4. AŞAMA: Hece çalışması
  • 5. AŞAMA: Kelime çalışması
  • 6. AŞAMA: Atasözleri, deyimler gibi karmaşık kelime çalışmaları
  • 7. AŞAMA: Çalışmaların sonlandırılması

 AİLE’NİN YAPABİLECEĞİ ÇALIŞMALAR

  

  • Anne-baba mümkünse bir uzman ile diyaloga geçerek çocuğun konuşma terapisinden faydalanmasını sağlanmalıdır. Fakat ülkemizde bu sistem henüz yaygın olmadığı için aileler evde çocuklarıyla bireysel ilgilenmelidirler.
  • Aile önce çocukta yapısal bir bozukluk olup olmadığına bir tıbbi kuruluştan yararlanarak öğrenilebilir. Bu gibi yapısal bozukluğu olan çocukların önce tedavi ettirilmesi gerekir. Eğer çocuğun konuşma bozukluğunun nedeni aile ortamı, duygusal sorunlar var ise çocuğun psikolojik yardım alması yararlı olur.
  • Aile çocukta konuşma bozukluğu olduğunu düşünürse; aile önce okul Rehberlik Servisiyle işbirliğine geçmesi gerekir.
  • İlk çalışma olarak aile çocuğun ağız, dudak, dil vb. konuşma organlarındaki kasları çalıştırma çalışması yaptırmalıdır. Bunun için yukarda anlatılan teknikler kullanılabilir.
  • Alıştırmaya önce ses ile başlanır, çocuk sesi doğru telaffuz ettikten sonra basit hecelere geçilir. En son kelimeye geçilir. Alıştırmalar çocuğun anlayabileceği gibi tane tane ve normal ses düzeyinde olmalıdır.

 

Bu çalışmalar yapılırken çocuğu sıkmamak, onun hoşuna gidecek ortamlar yaratmak ve çocuğu ödüllendirmek çok önemlidir. Bu mesafe iyi ayarlanmaz ise çocuk çalışmadan sıkılabilir hiç konuşmama yolunu seçebilir. Aile çocuğa sabırla yaklaşmalı çalışmalarda aceleci hemen sonuç bekleme çalışmasına girmemelidir.

 SINIF VE BRANŞ ÖĞRETMENLERİ BU KONUDA NE YAPABİLİRLER:

 

      Konuşma bozukluğu olan çocuk okula gidiyorsa sınıf öğretmenini  ve branş öğretmenlerini bir yana bırakan bir konuşma geliştirme çalışması düşünmek mümkün değildir.

 

  • Öğretmen çocuğa karşı sevecen, sabırlı ve özverili olmalıdır. Çocuğun hatalı çıkardığı sei hemen doğru olarak kazanamayacağı için aceleci davranmamalıdır.
  • Öğretmen önce çocuğun konuşma çeşidini ve çıkardığı hatalı sesi bilmesi gerekmektedir. Bu nedenle çalışmasının ilk aşaması hatalı sesleri, doğru olarak çıkarılması ile başlanmalı ve doğru çıkarmaya başladığı sesi kelime içinde kullanarak doğrusunu öğretmelidir.
  • Öğretmen Türkçe dersinde konuşma bozukluğu olan çocuklara daha fazla söz vermelidir. Parçanın okunuşunda her çıkardığı hatalı sese çocuğun dikkatini çekmeli ve öğretmen tarafından doğru telaffuz edilerek çocuğun tekrarlaması istenmelidir.
  • Öğretmen ara sıra şarkı, masal, öykü kasetleri dinlettirilerek çocuğun çıkardığı hatalı sesin doğrusunu öğrenmesi, anlaması ve dikkatinin çekilmesi sağlanır.
  • Sınıfta mani, tekerleme, şarkı söylenerek çocuğun hatalı çıkardığı sesler tekrar ettirilmelidir.
  • Öğretmen bir parça okurken bilinçli hatalar yaparak çocuğun bunları kaydetmesini ve doğrularını kendisinin telaffuz etmesini sağlar.

Kısaca çocuğun çıkardığı sese dikkatinin çekilmesi bu sesi doğru çıkarır hale getirmesi ve sesi kelime içinde doğru kullanılır hale gelmesi konuşma bozukluğunun giderilmesindeki temel aşamalardır. Öğretmenler bu etkinlikleri sınıf için ve sınıf dışı etkinliklerle kendi ortamına uydurarak geliştirebilir.

 Dil ve konuşma terapitimizden randevu almak için

 

 

 

 

Yazıyı Paylaş